काठमाडौं । विश्वप्रसिद्ध नेपाली पर्वतारोही तथा विश्व कीर्तिमानधारी निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाइ’ को पाकिस्तानको काराकोरम पर्वत शृंखलामा रहेको ब्रोड पिक (८,०५१ मिटर) आरोहणका क्रममा हिमपहिरोमा परी निधन भएको पुष्टि भएको छ । बिहीबारदेखि सम्पर्कविहीन रहेका पुर्जाको मृत्यु भएको जानकारी उनले स्थापना गरेको एलिट एक्सपेडले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको हो ।

संस्थाले जारी गरेको वक्तव्यमा गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै ब्रोड पिकमा आएको हिमपहिरोमा निर्मल पुर्जासहित अन्य आरोहीहरूको पनि ज्यान गएको जनाएको छ । दुर्घटनापछि पाकिस्तानी सेना, अनुभवी उद्धार टोली, हेलिकप्टर, ड्रोन तथा के–टू क्षेत्रमा रहेका आरोहीहरूको सहयोगमा लगातार खोजी अभियान सञ्चालन गरिएको थियो । शनिबार पुनः बिहानदेखि खोजी कार्य अघि बढाइएपछि अपराह्न पुर्जासहित सम्पूर्ण बेपत्ता आरोहीको निधन भएको पुष्टि भएको हो ।

निर्मल पुर्जाको नेतृत्वमा रहेको १० सदस्यीय टोली बिहीबार बिहान करिब ६ हजार ७ सय मिटरको उचाइमा पुगेका बेला अचानक आएको हिमपहिरोमा परेको थियो । टोलीमा नेपालका निर्मल पुर्जा, पुरबहादुर गुरुङ ‘युक्ता’, किली पेम्बा शेर्पा ‘किलु’, निमा शेर्पा र नवाङ थिन्डु शेर्पाका साथै ओमानकी नधिरा अहमद अब्दुल्लाह अल हार्थी, पाकिस्तानका सोहेल साखी, चीनका वाङ जोङ र अमेरिकाकी मालोरी गाइस सहभागी थिए । दुर्घटनामा सबै १० जनाले ज्यान गुमाएका छन् ।

उद्धार अभियानमा पाकिस्तानी सेनाको हेलिकप्टर, ड्रोन र विशेष उद्धार टोली परिचालन गरिएको थियो । प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा अनुभवी पर्वतारोही मिङ्मा डेभिड शेर्पा पनि विशेष टोलीसहित खोजी अभियानमा सहभागी भएका थिए । कठिन मौसम र हिमपहिरोका कारण उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको थियो ।

४२ वर्षीय निर्मल पुर्जा नेपाली पर्वतारोहणका मात्र होइन, विश्व पर्वतारोहणकै सबैभन्दा प्रभावशाली आरोहीमध्ये एक मानिन्थे । उनले सन् २०१९ मा विश्वका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ हिमाल केवल ६ महिना ६ दिनमा आरोहण गर्दै नयाँ विश्व कीर्तिमान कायम गरेका थिए । यसअघि दक्षिण कोरियाका किम चाङ–होको नाममा रहेको झन्डै आठ वर्षको कीर्तिमान उनले तोडेका थिए । उनले उक्त अभियानलाई ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ नाम दिएका थिए, जसले विश्वभर ठूलो चर्चा बटुलेको थियो ।

सन् २०२१ मा उनले मिङ्मा डेभिड शेर्पासहित पूर्ण नेपाली टोलीको नेतृत्व गर्दै विश्वको दोस्रो अग्लो हिमाल के–टूलाई पहिलो पटक जाडो याममा सफलतापूर्वक आरोहण गरेर अर्को ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेका थिए । दशकौँसम्म असम्भव मानिएको यो आरोहण सफल भएपछि नेपाली पर्वतारोहणको क्षमता विश्वसामु थप स्थापित भएको थियो ।

निर्मल पुर्जाको जन्म म्याग्दीमा भएको थियो भने उनको बाल्यकाल चितवनमा बितेको थियो । उनले करिब १५ वर्ष बेलायती सेनामा सेवा गरेका थिए । गोर्खा रेजिमेन्टमा सेवा गरेपछि उनी बेलायतको विशेष नौसैनिक फौज ‘स्पेसल बोट सर्भिस (एसबीएस)’ मा छनोट हुने पहिलो गोर्खा सैनिक बनेका थिए । सन् २०१२ मा सेना छाडेपछि उनले हिमाल आरोहणलाई जीवनको मुख्य लक्ष्य बनाए ।

सगरमाथा आधार शिविर पुगेपछि आफ्नै देशका हिमाल आरोहण गर्ने प्रेरणा प्राप्त भएको उनले विभिन्न अन्तर्वार्तामा उल्लेख गरेका थिए । सन् २०१६ मा पहिलो पटक सगरमाथा आरोहण गरेका उनले फर्किने क्रममा ‘डेथ जोन’ मा समस्यामा परेका एक विदेशी आरोहीको उद्धार गरेर अन्तर्राष्ट्रिय प्रशंसा बटुलेका थिए । यही साहसिक कार्य र पर्वतारोहण क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानको कदरस्वरूप बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयले उनलाई सन् २०१८ मा ‘एमबीई’ सम्मान प्रदान गरेकी थिइन् । त्यसैगरी सन् २०२० मा उनलाई एसियाली अल्पाइन संघले प्रतिष्ठित ‘पियोले डे’ओर’ सम्मानबाट पनि विभूषित गरेको थियो ।

निर्मल पुर्जाको संघर्ष, साहस र सफलतामा आधारित नेटफ्लिक्सको चर्चित वृत्तचित्र १४ पिक्स: नथिङ इज इम्पोसिबल विश्वभर लोकप्रिय बनेको थियो । उनले आफ्नो पर्वतारोहण यात्राबारे बियोन्ड पसिबल शीर्षक पुस्तक पनि प्रकाशित गरेका छन् ।

यसपटक उनी आफ्नै विश्व कीर्तिमानलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने अभियानमा थिए । पूरक अक्सिजन बिना विश्वका सबै १४ वटा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल दोस्रो पटक आरोहण गर्ने इतिहासकै पहिलो व्यक्ति बन्ने लक्ष्यसहित उनी पाकिस्तान पुगेका थिए । ब्रोड पिक सफलतापूर्वक आरोहण गरेपछि चोयू हिमाल मात्र बाँकी रहने उनले अभियानअघि सामाजिक सञ्जालमार्फत उल्लेख गरेका थिए । उनले लेखेका थिए, “मेरो एक मात्र प्रतिस्पर्धा म आफैँसँग थियो । म हिजोभन्दा आज राम्रो बन्ने प्रयासमै थिएँ।” साथै ब्रोड पिक आरोहणअघि “सुरक्षित रूपमा माथि पुगेर फर्किन सकूँ” भन्ने कामना पनि व्यक्त गरेका थिए ।

प्रधानमन्त्रीद्वारा दुःख प्रकट

दुर्घटनापछि प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) ले सामाजिक सञ्जालमार्फत गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै निर्मल पुर्जासहित ज्यान गुमाएका सम्पूर्ण नेपाली तथा विदेशी आरोहीप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन् । उनले आरोहण केवल शिखर चुम्ने यात्रा नभई साहस, अनुशासन, त्याग र मानवीय सीमालाई चुनौती दिने आत्मविश्वासको सर्वोच्च अभिव्यक्ति भएको उल्लेख गर्दै दिवंगत आरोहीहरूको योगदान इतिहासमा सधैँ जीवित रहने बताएका छन् । प्रधानमन्त्रीले शोकसन्तप्त परिवारजन तथा शुभेच्छुकप्रति हार्दिक समवेदना पनि व्यक्त गरेका छन् ।

निर्मल पुर्जाको असामयिक निधनले नेपालले एक साहसी पर्वतारोही, प्रेरणादायी व्यक्तित्व र विश्वमञ्चमा नेपाली पहिचानलाई गौरवका साथ स्थापित गर्ने असाधारण अभियन्ता गुमाएको छ । उनले कायम गरेका कीर्तिमान, मानवीय साहस र पर्वतारोहणप्रतिको समर्पण आगामी पुस्ताका लागि सधैँ प्रेरणाको स्रोत बनेर रहनेछन् ।