काठमाडौं, २५ जेठ । विश्व ब्रेन ट्युमर दिवस २०२३ को अवसरमा काठमाडौं मेडिकल कलेजले ब्रेन ट्युमरका बिरामीलाई सचेतना र सहयोग गर्ने उद्देश्यले सार्वजनिक व्याख्यान कार्यक्रम गरेको छ । यस वर्ष नेपालमा ब्रेन ट्युमरका लागि केएमसीले ‘चाडै पत्ता लगाउनु, रोगको निदानको लागि महत्वपूर्ण छ’ भन्ने नारा राखेको छ।

प्रा. डा. अमित थापाको नेतृत्वमा न्यूरोसर्जरी विभाग, अंन्कोलोजी र रेडियोलोजीले केएमसीमा ट्युमर व्यवस्थापनमा भएको प्रगतिबारे छलफल गरे ।

ब्रेन ट्युमर भएको समयमै यकिन गरेर उपचार थाल्दा निको हुने डा. थापाले छलफलमा बताए । केएमसीले भित्र्याएको अत्याधुनिक उपचार पद्दतिले ब्रेन ट्युमर जस्ता रोगको उपचारमा सहजता भएको बताइयो । छलफल कार्यक्रममा ब्रेन ट्युमर, त्यसका लक्षण, नेपालको उपचार पद्दति र केएमसीले भित्र्याएको उपचारबारे चर्चा गरिएको थियो ।

केएमसीमा नेपालमा प्रयोगमा आएका एमआरआई भन्दा लेटेस्ट अत्याधुनिक हाई एन्ड थ्री टेस्ला एमआरआई बाई–प्लेन क्याथ ल्याब, इमेज गाइडेन्स सिस्टम, हाई एन्ड सर्जिकल माइक्रोस्कोप र क्रेनियल रोबोट मार्फत ब्रेन ट्युमरको सर्जिकल उपचार हुने गर्दछ ।

केएमसीको न्यूरोसर्जरी विभागले इन्डोस्कोपिक र न्यूनतम इनभेसिभबाट ब्रेन ट्युमरको सफल उपचार गरिरहेको जनरल मेनेजर नारायण दाहालले जानकारी दिए । ठूला घाउ नबनाई अत्याधुनिक दुरबिन पद्दतिबाट गरिने उपचारले बिरामी छोटो समयमा निको हुने तथा उसको अस्पताल बसाई समेत कम हुने भएकोले प्रभावकारी देखिएको छ ।

ब्रेन ट्यूमर मस्तिष्कको कोशिका असामान्य रुपमा बढ्न थालेपछि हुन्छ । कतिपय अवस्थामा ब्रेन ट्यूमर आणुवंशिक पनि हुनसक्छ । विकिरण तथा हानिकारक रसायनको सम्पर्कमा आउनाले पनि ब्रेन ट्यूमर हुनसक्छ ।

शरीरको सम्पूर्ण कार्यप्रणालीलाई सञ्चालित गर्ने मस्तिष्कमा सानो गडबडी मात्र भएपनि यसले शरीरलाई नै प्रभावित पारेपछि शरीरले राम्ररी काम गर्न सक्दैन ।

ब्रेन ट्यूमरका कारण व्यक्तिको अनुहार वा शरीरको विभिन्न भाग धेरै जसो समय प्यारालाइसिस भएजस्तो हुन्छ । व्यक्तिलाई प्रायः चक्कर आउँछ । सेरिबेलममा ट्यूमर भएमा हिड्नमा समस्या हुनुका तथा खानमा पनि समस्या हुने गर्छ ।

ट्यूमर मस्तिष्कको पछाडीको भाग वा पिट्यूटरी ग्रन्थीको आसपास भएमा यसको सिधा असर आँखामा पर्छ । आँखा धमिलो वा एउटै वस्तु दुईवटा देखिन थाल्छ । मस्तिष्कको ट्यूमर कपाल तन्त्रिकाको नजिक हुने भएकाले त्यस्ता व्यक्तिको सुन्ने क्षमता हराएको हुन्छ । उनीहरुलाई शरीर नियन्त्रण गर्नमा समस्या हुनुका साथै अनुहारको मांसपेशी कमजोर हुने, खाना निल्नमा समस्या हुन्छ ।

ब्रेन ट्यूमरले सोच्ने तथा सम्झने क्षमतालाई प्रभावित पार्न सक्छ । बोल्नमा मात्र नभएर शब्द बुझ्न समेत समस्या हुनसक्छ । ब्रेन ट्यूमर मस्तिष्कको अघिल्लो भागमा छ भने यसले व्यक्तिको सोच र व्यक्तित्वलाई समेत विपरीत तरीकाले प्रभावित गर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् ।

ट्यूमर मस्तिष्कको जुनसुकै भागमा भएपनि टाउकोमा दवाव उत्पन्न गरी बेस्सरी टाउको दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, उल्टी हुने अत्याधिक थकाई लाग्ने, शरीर सुस्त हुने तथा सुत्नमा समस्या हुने गर्छ ।