काठमाडाैं । आज माघको १५ गते । राष्ट्रिय नर्स दिवस । यस अवसरमा नेपाल नर्सिङ संघ, नेपाल नर्सिङ काउन्सिल लगायत देशभरका स्वास्थ्य संस्थाहरूले विविध कार्यक्रमहरू गरि नर्सिङ दिवस मनाउँदैछन् ।

सेतो कोट लगाएकी, कपालमा रिबन बाँधेकी, औषधीहरु बाेकेकी अनि मुस्कान सहितको सेवा प्रदायक स्वास्थ्य परिचारीका नर्सकाे अस्पतालहरूका मुख्य व्यक्ति हुन् ।

सन् १९४७ मा विर अस्पतालको स्थापना पछी स्वास्थ्य सहायकका रुपमा केही कम्पाउन्डर र भारतमा तालिम लिएका केही औंलामा गन्नसक्ने ब्यत्तिहरु मात्रै थिए, विर अस्पतालको ईतिहास पल्टाउदा उतिवेला ड्रेसिङ् लगायत अन्य उपचारहरु कम्पाउन्डर या डाक्टर स्वयंले गर्ने गर्दथे । भने अहिले आएर धेरै स्वास्थ्य खुलेका छन् । त्यहाँ नर्सहरुले सेवा दिइरहेका छन् । त्यसाे त नेपालमा मात्र हैन विश्वमै नर्सिङ शिक्षाकाे छुट्टै पढाइ हुने गरेकाे छ ।

नेपालमा नर्सिङ्ग सेवाको इतिहास पुरानै रहेपनि नर्सहरु स्वंयको अवस्थामा भने खासै सुधार देखिएको छैन । साढे छ दशकको नर्सिङ अभ्यासमा अझै पनि नर्सहरु सेवासुविधा लगायत व्यवसायिक सुरक्षाका लागि संघर्षरत छन् ।

नेपालमा नर्सिङ शिक्षाको इतिहासलाई हेर्दा वि.सं. १९८५ मा विद्यादेवी, राधादेवी, विष्णुदेवी तथा धर्मदेवीलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्रसमशेरका पालामा प्रसूति सेवासम्बन्धी डेढवर्षे तालिमका लागि भारत पठाइएको थियो ।

यसभन्दा अगाडि नेपालमा विदेशबाट नर्स ल्याई राजपरिवार तथा विशिष्ट घरानाहरूको सेवामा लगाइन्थ्यो । वि.सं. २००९ मा उमादेवी दास तथा रुक्मणि चरण श्रेष्ठलाई भारतमा चार वर्षे नर्सिङ तालिमका लागि पठाइयो र उनीहरू फर्किएपछि नेपालमा २०१३ सालमा पहिलो पटक नर्सिङ स्कुल खोलिएकाे हाे ।

नेपालमा नयाँ शिक्षा योजना लागू हुँदा वि.सं. २०२९ मा सबै नर्सिङ कलेजहरूलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत गाभियो । त्रि.वि. अन्तर्गत २०३३ सालमा पहिलोपटक स्नातक तह तथा २०५२ सालमा स्नातकोत्तर (एम.एस्सी. नर्सिङ) तहको पढाइ सुरु भएकाे हाे ।

बिरामीलाई स्वास्थ्य बनाउन नर्सहरूको ठूलो भूमिका रहेको हुन्छ । नर्सहरूले स्वास्थ्य सेवाका विविध क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुऱ्याएका छन् । नेपाल लगायत विश्वभरि नर्सहरूको व्यापक माग छ । स्वास्थ्य जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा काम गर्नुपर्ने तथा २४ सै घण्टा विरामीहरुको स्याहार सुसारमा बिताउनु पर्ने भएपनि नर्सहरूले उचित सेवा सुविधाहरू पाएका छैनन् । अस्पतालहरुमा स्वंयसेवा गर्नुपर्ने, तलव भत्ताको कमी, नर्स प्यासेन्ट रेसियो लागू नहुनु नर्सहरुको लामाे समयदेखिकाे समस्या हो ।

सेवा सुविधासँगै व्यवसायिकताका लागि नर्सहरुको संघर्ष भने जारी छ । देशमा रोजगारीको उचित अवसर सृर्जना नहुनुले नर्सहरु विदेशीने क्रम बढ्दो छ । विदेशमा भने नर्सहरूले राम्राे सेवा सुविधाहरू पाउने गरेका छन् । नेपालबाट हरेक वर्ष नर्सिङ काउन्सिलकाे परीक्षा पास गरि सयाैं नर्सहरू बैदेशिक राेजगारी र उच्च शिक्षामा विदेशिने गरेका छन् ।