काठमाडौं । विश्व खेलकुदकै सबैभन्दा ठूलो र प्रतिष्ठित प्रतियोगिता मानिने फिफा विश्वकप २०२६ को भव्य शुभारम्भ भएको छ । फुटबलप्रेमीहरूले चार वर्षदेखि प्रतिक्षा गरेको यो महाउत्सव यसपटक तीन देश अमेरिका, मेक्सिकाे र क्यानडाको संयुक्त आयोजनामा सुरु भएको हो । विश्व फुटबलको इतिहासमै पहिलो पटक तीन राष्ट्रले संयुक्त रूपमा विश्वकप आयोजना गरेका हुन् ।

यस संस्करणको अर्को विशेषता भनेको प्रतियोगितामा सहभागी राष्ट्रहरूको संख्या हो । यसअघि ३२ राष्ट्र सहभागी हुँदै आएको विश्वकपमा यसपटक पहिलो पटक ४८ राष्ट्रले प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्, जसले प्रतियोगितालाई अझ व्यापक, प्रतिस्पर्धात्मक र रोमाञ्चक बनाएको छ । फुटबलको विश्वव्यापी विस्तार गर्ने लक्ष्यअनुसार फिफाले टोली संख्या बढाउने निर्णय गरेको थियो, जसको प्रभाव अहिले विश्वकपमा स्पष्ट रूपमा देखिएको छ ।

उद्घाटन समारोहले तान्यो विश्वको ध्यान

विश्वकपको उद्घाटन समारोह भव्य सांगीतिक प्रस्तुति, सांस्कृतिक झाँकी र आधुनिक प्रविधिको प्रयोगका कारण विशेष आकर्षणको केन्द्र बन्यो । आयोजक राष्ट्रहरूले आफ्नो संस्कृति, इतिहास र विविधतालाई विश्वसामु प्रस्तुत गर्दै प्रतियोगिताको औपचारिक सुरुवात गरेका छन् ।

रङ्गशालाभरि हजारौं दर्शकको उपस्थितिले फुटबलप्रतिको विश्वव्यापी आकर्षणलाई झनै उजागर गर्‍यो । लाखौं दर्शकले टेलिभिजन तथा डिजिटल माध्यमबाट उद्घाटन समारोह प्रत्यक्ष हेरेका थिए । विभिन्न देशका झण्डा, समर्थकहरूको उत्साह र फुटबलप्रतिको प्रेमले उद्घाटन समारोहलाई अविस्मरणीय बनाएको छ ।

इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो विश्वकप

सन् १९३० मा पहिलो पटक सुरु भएको विश्वकप प्रतियोगिताले अहिले विश्वकै सबैभन्दा लोकप्रिय खेलकुद प्रतियोगिताको रूप लिइसकेको छ । तर २०२६ संस्करणलाई विशेष बनाउने सबैभन्दा ठूलो पक्ष भनेको सहभागी राष्ट्रको संख्या हो ।

पहिले ३२ टोलीबीच हुने प्रतिस्पर्धा अब ४८ टोलीसम्म विस्तार भएको छ । यसले अफ्रिका, एसिया, उत्तर अमेरिका, ओसियाना तथा अन्य क्षेत्रका धेरै राष्ट्रलाई विश्वकप खेल्ने अवसर प्रदान गरेको छ । नयाँ टोलीहरूको सहभागिताले विश्व फुटबलमा नयाँ ऊर्जा थपेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

फुटबल विज्ञहरूका अनुसार टोली संख्या बढेपछि विश्वकपको पहुँच अझ फराकिलो भएको छ । यसले साना तथा विकासोन्मुख फुटबल राष्ट्रहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ ।

तीन देश, एक विश्वकप

२०२६ को विश्वकपलाई विशेष बनाउने अर्को पक्ष यसको संयुक्त आयोजना हो । अमेरिका, मेक्सिको र क्यानडाले संयुक्त रूपमा प्रतियोगिता सञ्चालन गरिरहेका छन् ।अमेरिकाका अत्याधुनिक रंगशाला, मेक्सिकोको समृद्ध फुटबल संस्कृति र क्यानडाको व्यवस्थित खेल पूर्वाधारले प्रतियोगितालाई विश्वस्तरीय बनाउने अपेक्षा गरिएको छ । तीन देशका विभिन्न शहरहरूमा खेलहरू आयोजना भइरहेका छन् ।

विशेषगरी मेक्सिको विश्वकप आयोजना गर्ने इतिहासमा नयाँ कीर्तिमान बनाउन सफल भएको छ । यसअघि पनि विश्वकप आयोजना गरिसकेको मेक्सिकोले तेस्रो पटक विश्वकपको आतिथ्यता प्रदान गरिरहेको छ ।

विश्वभरका समर्थकको उत्साह

विश्वकप सुरु भएसँगै विश्वभर फुटबलमय वातावरण बनेको छ । विभिन्न राष्ट्रका समर्थकहरू आयोजक देशहरूमा पुगिसकेका छन् भने लाखौं दर्शकले आफ्ना टोलीलाई समर्थन गर्न सामाजिक सञ्जालदेखि सार्वजनिक स्थलसम्म उत्साहजनक गतिविधि गरिरहेका छन् ।

कतिपय शहरहरूमा सार्वजनिक स्क्रिन राखेर खेल हेर्ने व्यवस्था गरिएको छ । होटल, रेस्टुरेन्ट तथा पर्यटन व्यवसायले पनि विश्वकपबाट ठूलो लाभ लिने अपेक्षा गरिएको छ । नेपालमा पनि विश्वकपकाे राैनक बढेकाे छ । 

फुटबल केवल खेल मात्र नभई विभिन्न संस्कृति, भाषा र समुदायलाई जोड्ने माध्यमका रूपमा स्थापित भएकाले विश्वकपलाई विश्व एकताको उत्सवका रूपमा समेत हेरिन्छ ।

स्टार खेलाडीमाथि सबैको नजर

यसपटकको विश्वकपमा विश्व फुटबलका चर्चित खेलाडीहरू सहभागी छन् । समर्थकहरूको ध्यान विशेषगरी संभवत अन्तिम विश्वकप खेलिरहेका लियाेज मेसी, क्रिष्टियानाे राेनाल्डाेसँगै उदियमान खेलाडीहरू  केलियन एम्बापे, अर्लिङ हल्याण्ड, भिनिसियस जुनियर, जुडे वेलिङघम, लामिन यामाल लगायतका स्टार खेलाडीमाथि केन्द्रित छ ।

यी खेलाडीहरूले आफ्नो राष्ट्रिय टोलीलाई उपाधिसम्म पुर्‍याउने लक्ष्यसहित मैदानमा उत्रिएका छन् । युवा प्रतिभा र अनुभवी खेलाडीहरूको संयोजनले प्रतियोगितालाई अझ रोमाञ्चक बनाउने विश्वास गरिएको छ ।

उपाधि दाबेदार राष्ट्रहरू

विश्वकप सुरु हुनुअघि नै केही राष्ट्रहरूलाई उपाधिको प्रमुख दाबेदारका रूपमा हेरिएको छ । साविक विजेता अर्जेन्टिना,  विश्वकपकाे सबैभन्दा सफल देश ब्राजिल, फ्रान्स, इङलेण्ड, स्पेन र जर्मनी जस्ता टोलीहरू बलिया प्रतिस्पर्धी मानिएका छन् ।

तर विश्वकप सधैं अप्रत्याशित नतिजाका लागि पनि प्रसिद्ध छ । विगतमा धेरै पटक कमजोर मानिएका टोलीहरूले बलिया राष्ट्रलाई पराजित गर्दै इतिहास रचेका उदाहरण छन् । त्यसैले यसपटक पनि नयाँ चमत्कार देख्न पाइने सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

आर्थिक र पर्यटन क्षेत्रमा ठूलो प्रभाव

विश्वकप खेलकुद प्रतियोगिता मात्र होइन, आर्थिक दृष्टिले पनि विशाल कार्यक्रम हो । आयोजक राष्ट्रहरूले विश्वकपमार्फत अर्बौं डलर बराबरको आर्थिक गतिविधि हुने अपेक्षा गरेका छन् । पर्यटन, यातायात, होटल, मनोरञ्जन, विज्ञापन र प्रसारण अधिकारबाट ठूलो आम्दानी हुने अनुमान गरिएको छ । लाखौं विदेशी पर्यटक आयोजक राष्ट्रहरूमा पुग्ने भएकाले स्थानीय व्यवसायले समेत प्रत्यक्ष लाभ प्राप्त गर्नेछन् ।

विश्वकपले रोजगारी सिर्जना, पूर्वाधार विकास तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रचारप्रसारमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

प्रविधिको नयाँ प्रयोग

यसपटकको विश्वकपमा आधुनिक प्रविधिको व्यापक प्रयोग गरिएको छ । भिडियो सहायक रेफ्री (VAR), उन्नत अफसाइड प्रविधि, स्मार्ट डाटा विश्लेषण तथा डिजिटल प्रशारण प्रणालीले खेललाई थप निष्पक्ष र आकर्षक बनाउने लक्ष्य राखिएको छ ।

दर्शकहरूले मोबाइल एप, अनलाइन प्लेटफर्म तथा सामाजिक सञ्जालमार्फत तत्काल जानकारी प्राप्त गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ । यसले विश्वभरका समर्थकलाई प्रतियोगितासँग अझ नजिक बनाएको छ ।

फुटबलको विश्वव्यापी उत्सव

फिफा विश्वकप २०२६ केवल प्रतियोगिता मात्र होइन, विश्व फुटबलको महाउत्सव हो । ४८ राष्ट्रको सहभागिता, तीन देशको संयुक्त आयोजना, अत्याधुनिक पूर्वाधार र करोडौं समर्थकको उत्साहले यस संस्करणलाई इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो विश्वकपका रूपमा स्थापित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

अब आगामी केही सातासम्म विश्वभरका फुटबल समर्थकको ध्यान उत्तर अमेरिकातर्फ केन्द्रित रहनेछ । मैदानमा हुने रोमाञ्चक प्रतिस्पर्धा, नयाँ कीर्तिमान, अप्रत्याशित नतिजा र उपाधिको दौडले विश्व फुटबललाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ ।